هوافضا

تاریخ موشک

به نام خدا

تاریخ موشک

از تحقیقات و ابداعاتی که در نهایت به ساخت موشک انجامید و یا به آن کمک کرد پیدایش باروت سیاه(باروت سیاه مخلوطی از ذغال چوب،نیترات پتاسیم به عنوان اکسید کننده و گوگرد به عنوان فعال ساز و مکمل) در قرن 13م به وسیلۀ چینی ها و ارائۀ قوانین حرکت در سال 1686م توسط “اسحاق نیوتون” معمار اصلی مکانیک کلاسیک است که از آن ها به عنوان 2 رویداد تاریخی مهم  در این زمینه میتوان نام برد.

باروت تا مدت ها پس از کشف،به منظور آتش بازی و اثر گذاری تخریبی به کار میرفت.تا این که در قرن 14م دانشمندی به نام “برتولد سووارز” توپی اختراع کرد که در آن از باروت سیاه به عنوان خرج پرتاب استفاده میشد.با انفجار باروت،سنگ های داخل لوله به سرعت از دهانۀ آن به بیرون پرتاب میشدند.

سال های متمادی این ترکیب به عنوان مادۀ منفجرۀ عمومی مصرف میشد،تا این که در سال 1425م دانه های آن تکامل یافت و سرانجام فرانسوی ها در سال 1525م با تغییراتی که در آن بوجود آوردند،باروت ها را تکمیل کردند.این ماده تا قرن 19م به عنوان بهترین خرج پرتاب به کاربرده میشد.  یادداشت هایی تاریخی در این زمینه به جای مانده است از”حسن الرماخ” متولد شام(از شهر های سوریه).او در کتاب های معروف خود به نام های “جنگ سواره” و “ماشین های جنگی” که تألیف آن به سال های 1279ه.ش تا 1281ه.ش نسبت داده میشود در 107 مورد به ساخت باروت اشاره میکند.22 مورد از تحقیقات اشاره شده در این اسناد موبوط به باروتی (سوخت) است که در راکت ها کاربرد دارد.این محقق مسلمان به چگونگی ساخت و آزمایش سلاح زیر آبی که امروزه “اژدر” خطاب میشود نیز اشاره میکند.شکل زیر(شکل اول)دست نوشته حسن الرماخ را در سمت چپ و سلاح ترسیمی اش را در سمت راست نشان میدهد.

تاریخ موشک

شکل زیر(شکل دوم)طرح دیگری از سلاح مورد نظر حسن الرماخ مسلمان سوری را نشان میدهد

تاریخ موشک

مسلماً این بحث ها در آن زمان موضوعی نادر تلقی شده و اهمیت مباحث فنی آن از جهاتی غنی تر از ابداعات چینی ها که اسلاف این رشته به حساب می آیند میباشد.

علی رغم کسب توانایی تحریک اجسام خارجی بوسیله باروت،پیگیری مسئله حرکت و علل آن که از قبل موضوع اصلی فلسفۀ طبیعی یا به اصطلاح امروز فیزیک بوده است تا زمان گالیله و نیوتون پیشرفت چشمگیری نداشته است.نیوتون که در سال مرگ گالیله در انگلستان متولد شد،تلاش های دانشمند قبلی را دنبال کرد و سرانجام آن ها را به ثمر رسانید.قوانین نیوتون-این دانشمند بزرگ-که برای اولین بار در سال 1686م در کتابی به نام “اصول ریاضی فلسفۀ طبیعی” منتشر شد،هنوز هم در تکنولوژی و مهندسی موشک کاربرد دارد.نیوتون که تا قبل از مرگش در 84 سالگی (20 مارس 1828م) در کالج ترینتی (trinty)  مشغول به کار بود، از روند فریضه های خود که با تخصیص سرمایه در خارج، باعث توسعۀ راکت شده بود و با به کارگیری آن علیه انگلستان در هند(کمپانی هند شرقی) که منافع کشورش را تهدید میکرد،اطلاعی نداشت.
جریان از این قرار بود که “شاهزاده حیدرعلی” در نیمه دوم قرن 17م درهند، نسبت به توسعۀ طرح خارق العاده و بدیعی اقدام نمود. این طرح که بوسیلۀ پسرش “تیپوصاحب”(tipusahib)
اجرا شد،منجر به تولید تجهیزات راکتی به جرم حدود 3 الی 5 کیلوگرم شد.قسمت انفجاری این راکت 5 کیلوگرمی از جنس آهن فشرده،به شکل لولۀ سربسته ای متشکل از دو قسمت بود که خرج انفجاری اصلی آن را باروت تشکیل میداد.طول و ذخامت این قسمت به ترتیب 20 و 12 سانتی متر بود. طول راکت که با چوبی از جنس بامبو(bambo) که به آن وصل شده بود به سه متر میرسید و این چوب ثبات و تعادل پرواز در هوا را تأمین میکرد.
بدین طریق، در جنگ میسور که در هندوستان بین ارتش انگلیس و حیدرعلی اتفاق افتاد، در محاصرۀ “سرنگاپاتام” (seringapatam) ارتش تیپوصاحب با به کارگیری 5000 راکت انداز ابداعی خود،شکست سختی بر ارتش انگلیس تحمیل کرد.انگلیس و غرب علی رغم داشتن زمینه های مساعد در این دهه،فعالیت چشمگیری در تحقیقات موشکی نداشتند.و همواره از این موضوع به عنوان غفلت تاریخی یاد میکنند.
در این محاصره تعدادی از موشک های سالم و عمل نکرده بوسیلۀ یکی از افسران انگلیسی به نام سرویلیام کونگرو (william-congre) جهت تجزیه و تحلیل و بررسی به انگلستان ارسال شد.این افسر پس از بازگشت به انگلیس، درسال 1804م به ریاست کارخانۀ موشک سازی که تازه در وولویچ(woolwhich) تأسیس شده بود انتخاب گردید.نتیجه فعالیت این سرهنگ انگلیسی موجب پیدایش راکتی شد که کانگرو نام گرفت.با اینکه بنا بر ادعای انگلیس،اصول مهندسی راکت در ساخت این سلاح برای اولین بار رعایت شده بود به طوری که پیدایش این موشک را انقلابی در رسیدن به ساخت موشک میدانند،مقایسۀ مشخصات راکت کانگرو با نوع تیپوصاحب نشان میدهد که طرح کانگرو کاملاً متأثر تر  از طرح تیپوصاحب بود که قبلاً علیه انگلیس استفاده شده بود.طول بدنۀ فلزی راکت کانگرو 107 سانتی متر و قطر آن 1 سانتی متر بود که با بدنۀ دوکی شکل، به چوبی به طول 4.6 و قطر 3.8 سانتی متر وصل شده و جرم آن حدود 14.5 کیلوگرم بوده است.برد گانگرو 1.8 کیلومتر بود که با تغییرات انجام شده به 3.7 کیلومتر افزایش یافت.با استفاده از این موشک ها ارتش انگلیس در سال 1805م شهر بولونی (boulonhe) فرانسه را با پرتاب 2000 راکت و در سپتامبر سال بعد شهر کوپنهاگ (copenhagen)  را با پرتاب 4000 راکت به ویرانه ای تبدیل کرد.
در صورت جداسازی تاریخ سلاح هایی که تفاوت اصولی با ساختمان راکت دارند، ولی از نظر تاریخ اسلحه جزو تحولات مرتبط با موشک محسوب میشوند، پیدایش آتش یونانی،برگرفته از دانش مصری و نیز آتش پرنده در چین را میتوان نام برد.در یکی از این آزمایش ها که به زمان ق.م نسبت داده میشود، یک چینی به نام “وانگ هو” (wangho) در فکر راندن یک وسیلۀ نقلیه بوسیلۀ موشک بوده،تعداد 47 قبضه از سلاح ابداعی خود و یا موشک را به داربتسی که در اطراف یک صندلی ساخته بود وصل و دو بادکنک نسبتاً  بزرگ را نیز به آن متصل کرد.شاید وانگهو در نظر داشت که وسیلۀ نقلیه مزبور پس از عملکرد موشک ها،آهسته به زمین فرود بیاید.وانگهو در صندلی نشست و به کارگران خود دستور داد تا سلاح های مزبور را در یک زمان آتش نمایند.بعد از اقدام به آتش،در یک لحظه غرّشی عجیب بلند شد و ابری از دود آسمان را پرکرد.در این آزمایش که گویا اشتباه یکی از کارگران که موجب انفجار مخازن باروت و عدم موفقیت آن شد، وانگهو و صندلی آن به خاکستر تبدیل شدند.اگر چه این آزمایش به نتیجه نرسید ولی شاید بتوان وانگهوی چینی را پایه گذار،مبتکر و طراح موشک به حساب آورد. در آن ایام و حتّی بعد از آن، موشک از نظر علمی قابل توجیه نبود.مردم فقط میدانستند که با سوختن باروت،دود یا گاز های داغی تولید شده و نیرویی ایجاد میکند که به نحو مرموزی میتواند اجسام را به هوا بلند کند.
از دیگر ابداعاتی که جزو اجداد راکت و موشک های نسل جدید به شمار می آید،مدل ارائه شده توسط حسن الرماخ و به کارگیری آتش پرنده توسط چینی ها است.این سلاح های آتشین،پیکان هایی بودند که بر سرخود موجد آتش داشتند؛ این تیر ها که در مقر های مکعب مستطیلی شکل قرار میگرفتند و احتمالاً با وسایل گرمازا و رابط هایی جهت عمل نمودن و شلیک استفاده میشدند،به قرن 11م الی 12م نسبت داده میشوند.به طوری که در تصاویر زیر ملاحظه میشود(تصاویر سوم و چهارم)،در طول به کارگیری این سلاح از نظر  ساختمان و برد،تغییرات و بهسازی هایی نیز در آن به عمل آمد.
به طور کلی میتوان گفت:تیر های آتش پران از تیر های معمولی که لولۀ دو قسمتی به آن اتصال داشت، تشکیل شده بود و قسمت اولیه داخل لوله از ذغال و گوگرد شوره (باروت) پر میشد.سپاهیان چینی محتویات داخل لوله را آتش میزدند.بعد از آتش زدن بخش تحتانی مخزن،این تیر ها ناگهان در یک خط مستقیم به هوا پرتاب میشدند و با اصابت و آتش گرفتن قسمت بعدی،شعله های حاصله در محوطه ای به وسعت 10 فوت مربع پخش میشدند.
پیداست در عصری که تیروکمان و نیزه تنها وسیلۀ جنگ به شمار میرفت، این سلاح آتشین باعث وحشت زیادی میشد.به روایت دیگر در زمان سلسله تانک در چین که از سال 618م تا 907م ادامه داشت،با همین موشک و نوع مشابه چینی ضمن استفاده در جنگ تفریح نیز میکردند.
تصاویر زیر(تصویر سوم و چهارم) نما هایی از این سلاح را نشان میدهند.
تاریخ موشک

تاریخ موشک

پس از پیدایش سلاح کانگرو غیر از آزمایش هایی که در مدرسۀ آتش بازی فرانسه در “متز”(metz) به عمل آمد و نیز طرح هایی که در آلمان و به صورت محدود انجام میشد،فعالیت عمده ای از این لحاظ در 17 مسیر مربوطه را از طریق فرمان رادیو(radio command) فراهم می آورد.v2 از روی لانچر(روانه ساز-پرتاب کن) به صورت عمود به هوا پرتاب می شد و پس از اوج گیری تا ارتفاع 25 کیلومتر و خارج شدن از جو غلیظ به سمت هدف متمایل میشد و زمانی که زاویه حمله موشک به °45 میرسید، موتور از کار میافتاد و موشک مسیر بالستیکی و بدون هدایت خود را به سوی هدف طی میکرد. آلمان ها که قبل از ارائه v2 چندین نوع موشک دیگر نظیر v1 و سری اولیۀ (a1(agreegae را با مؤفقیت آزمایش کرده بودند، در موشک v2 اولیه نیز تغییرات و بهسازی هایی انجام دادند.
از آنجا که اسامی محققان و دانشمندان پرتلاشی که در این زمینه فعالیت داشته اند،بیش از آن است که بتوان در این سایت توضیح داد و در پیگیری گام به گام تاریخ موشک،کسانی هستند که پس از ابراز نظریات و افکار خود تمام عمر مورد بی توجهی و تمسخر واقع گردیده و بعد هم فراموش شده اند،لذا در این فصل به طور اجمالی به شرح حال پنج نفر از فعالان پیشتاز در عرصۀ صنعت موشکی که با نبوغ فوق العادۀ خود در سیر تکاملی موشک سهم بسزایی داشتند و هیچگاه فراموش نخواهند شد در مطالب بعدی میپردازیم.
البته به جز پنج نفز مذکور دانشمندان متعددی نیز در آلمان و دیگر کشور ها در این زمینه فعال و سهم زیادی در پیشرفت پروژه های موشکی داشته اند.ماکس ویلر بنیان گذار سوخت مایع از این جمله هستند.این دانشمند در 17ام ماه می 1930 در اثر انفجار لولۀ سوختی که برای انجام یک آزمایش در یک اتومبیل سوار کرده بود جان خود را از دست داد.
تصاویر زیر از موشک v2 هستند:
نمایی از اولین برخورد v2 به لندن
تاریخ موشک

موشک v2 سالم که به دست ارتش انگلیس افتاد:
تاریخ موشک

چند لحظه پس از پرتاب v2:

تاریخ موشک

مشخصات موشک v2:
تاریخ موشک

نکته:

تاریخ موشک

ساختمان v2:

تاریخ موشک

تاریخ موشک تاریخ موشک تاریخ موشک  تاریخ موشک  تاریخ موشک  تاریخ موشک  تاریخ موشک  تاریخ موشک  تاریخ موشک  تاریخ موشک  تاریخ موشک  تاریخ موشک  تاریخ موشک  تاریخ موشک  تاریخ موشک  تاریخ موشک  تاریخ موشک  تاریخ موشک  تاریخ موشک  تاریخ موشک 


هرگونه کپی برداری بدون ذکر منبع AEROFAZA.IR حرام است.

 امیررضا علی اکبری(با منبع خارجی)
 ⇒دنبال کردن نظرات این مطلب

 منبع:آیروفضا.آی آر اقتباس از شناخت راکت و موشک نوشته یعقوب اصلانی انتشارات اندیشگاه فناوری های نوین با کمی تغییر توسط امیررضا علی اکبری

اشتراک گذاری
  1. محمود گفت:

    سلام
    خیلی خوب و عالی بود ممنون.
    من تو تحقیق مدرسم ازش استفاده کردم

دیدگاه شما

( الزامي )

(الزامي)